Lageropgeleid of praktisch opgeleid?

‘Stop met mensen lageropgeleid noemen. Ze zijn praktisch opgeleid. Dat is niet slechter dan theoretisch opgeleid.’ Deze uitspraak deed opiniemaker en ondernemer Marianne Zwagerman eind vorige week bij een bijeenkomst met ondernemers. Tussen de paasbrunch en het paasdiner ging haar uitspraak viral op social media. Afgelopen week ging dat door op Twitter en LinkedIn. Een discussie met voor- en tegenstanders werd het trouwens niet. Ik zag vooral ‘eens’ reacties.

Als onderwijskundige werk ik vooral voor mbo- en beroepsgericht onderwijs. De lageropgeleiden of praktisch opgeleiden dus. Wat vind ik van de uitspraak van Marianne Zwagerman? En hoe kijk ik vanuit mijn werk naar de termen lageropgeleid en praktisch opgeleid?

Wij ontwikkelen leeroplossingen. Dat doen we vooral voor mbo- en beroepsgericht onderwijs. De kern daarbij is dat het gaat om een praktisch beroep. De vraag ‘hoe maak ik van iemand een vakman?’ is daarbij altijd het uitgangspunt. Daarom zorgen we ervoor dat we niet alleen het beroep begrijpen en nadenken over vakdidactiek, maar ook aansluiten bij onze doelgroep. Wie zijn ze? Wat is hun werk- en denkniveau? Wat is het taalniveau? Zijn er leervoorkeuren? Hoe ziet de praktijk eruit?

We houden dus absoluut rekening met het niveau. Ik kijk echter nooit naar mijn doelgroep vanuit het hokje ‘laagopgeleid’. Het zijn vakmensen of ze ontwikkelen zich tot vakmensen. En daar heb ik respect voor. Eerder al schreef ik dat ik in theorie een hele goede kapper ben, maar het geen aanrader is om mij dat in de praktijk ook te laten proberen. Het probleem begint al bij het vasthouden van de schaar. Nee, dat laat ik graag aan de experts over. Ik begrijp heel goed dat het woord ‘lager’ als minder gezien wordt en dat denigrerend overkomt. Ik kan me daarom helemaal vinden in de term praktisch opgeleid.

Tot zover zijn we het dus eens. Voor de rest van het verhaal geldt dat niet. Daarin is Marianne Zwagerman zelf namelijk denigrerend, maar dan over theoretisch opgeleiden (hoger opgeleiden). Zij geeft af op de opleiding vrijetijdskunde. Dat vind ik vooral heel jammer, niet nodig en het slaat bovendien de plank mis. Vrijetijdsbesteding is een business waarin veel mensen een goede boterham verdienen. Een vrijetijdsmanager is ook praktijkgericht opgeleid, maar dan op hbo-niveau. Dat is niet iets om op neer te kijken. En los van de inhoud: Marianne vindt dat je niet mag neerkijken op iemand die praktisch opgeleid is. Maar zij mag wel neerkijken op iemand die theoretisch opgeleid is. Ik begrijp daar niets van. Laat iedereen in zijn waarde en ga uit van ieders kracht. Het is niet een kwestie van of praktisch of theoretisch. Je hebt allebei nodig, sterker nog: ze kunnen niet zonder elkaar.

Voor wie het filmpje wil bekijken en discussies wil lezen

3 antwoorden op “Lageropgeleid of praktisch opgeleid?”

  1. Sterk stuk met een helder onderbouwde visie waar ik me helemaal in kan vinden! Toch heb ik de afgelopen dagen nog nagedacht over lager opgeleid/hoger opgeleid en praktisch opgeleid/theoretisch opgeleid. Ik denk namelijk dat ook dat voor perceptieproblemen gaat zorgen: het blijven hokjes die niet de nuances dekken. Waar onder lager opgeleid mbo wordt verstaan en onder hoger opgeleid hbo en wo, lijkt praktisch opgeleid mbo en hbo te omvatten, en theoretisch opgeleid wo. Maar voor mijn gevoel zit hbo er een beetje tussenin; enerzijds worden studenten opgeleid vanuit de beroepspraktijk, maar anderzijds moeten zij ook in staat zijn om kritisch te denken en aan het onderzoeksveld van hun vakgebied bij te dragen. Wellicht is het onderscheid praktisch en theoretisch ook nog te zwart-wit. Zo zijn er ook wo-studies die een praktische insteek hebben – denk aan geneeskunde en tandheelkunde.

    Wat ik heel mooi vind aan de hele discussie, is dat mensen graag willen dat mbo niet afgedaan wordt als minder, maar als gelijkwaardig gezien wordt. Ik denk dat gelijkwaardigheid in het onderwijssysteem het allerbelangrijkste is en vind het interessant om te zien welke rol taal daar dan in speelt. Ik denk dat lager opgeleid/hoger opgeleid loslaten een goede eerste stap is, maar dat we nog een weg te gaan hebben die verder gaat dan taal en meer te maken heeft met perceptie en bewustzijn.

    1. Dankjewel voor je reactie! Volgens mij werkt het onderscheid praktisch-theoretisch ook niet helemaal. Dat blijkt inderdaad precies uit de voorbeelden die je noemt. Er zijn natuurlijk wel verschillen in hoe direct (of concreet) je wordt opgeleid voor een beroep. De ene opleiding is nu eenmaal algemener dan de andere. Hoe dan ook gaat het om respect en waardering voor elkaar: ieder zijn eigen kwaliteiten en je hebt ze allemaal nodig.

    2. Ik denk dat dit valt of staat met wat we ‘collectief’ acceptabel taalgebruik vinden en daar ligt gelijk het probleem. Want dit betekend dat iemand voor iemand anders gaat bepalen of ze al dan niet beledigd moeten zijn. Dit is een vorm van totalitair denken waar we in mijn beleving echt voor moeten waken. Nog los van de schreeuwende hypocricie Die Marianne over Nederland heen stortte, gaat ze voledig voorbij aan het simpelle gegeven dat je alles, met een beetje wilskracht, als belediging kan omschrijven.

      Het is beter mensen om te leren gaan met beledigd worden dan te gaan zoeken naar woorden die beledigend kunnen worden uitgelegd en daardoor maar verboden moeten worden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *